Cách khởi động lại phụ thuộc vào thời điểm bóng bị hỏng. Nếu bóng hỏng khi đang trong cuộc, trọng tài dừng trận và thả bóng; nếu hỏng ngay lúc thực hiện một quả khởi động lại, quả đó được thực hiện lại. Riêng quả phạt đền hoặc loạt sút luân lưu, nếu bóng hỏng khi đang đi về phía trước trước khi chạm người hay khung thành, cú đá được thực hiện lại.
Điểm chính
- Bóng hỏng trong lúc bóng đang trong cuộc: dừng trận rồi thả bóng.
- Bóng hỏng ngay trong quả giao bóng, phát bóng lên, phạt góc, đá phạt, phạt đền hoặc ném biên: thực hiện lại quả đó.
- Phạt đền hoặc luân lưu: bóng hỏng khi đi về phía trước trước khi chạm người hay khung thành thì đá lại.
- Nếu bóng chỉ hỏng sau khi đã chạm cầu thủ hoặc cột dọc/xà ngang trong cú đá, quyết định phụ thuộc vào thời điểm và diễn biến tiếp theo.
- Đội không được tự ý đổi bóng; cần có sự cho phép của trọng tài.
Bóng hỏng khi đang trong cuộc thì khởi động lại ra sao?
Nếu bóng trở nên không sử dụng được khi trận đấu đang diễn ra, trọng tài dừng trận để thay bóng. Trận đấu tiếp tục bằng quả thả bóng tại vị trí quả bóng bị hỏng, theo quy định về người nhận và vị trí thả bóng trong Law 8. Ví dụ, nếu bóng bị xì khi đang được chuyền ở giữa sân, trọng tài không trao quả đá phạt cho đội đối phương chỉ vì bóng hỏng; sự cố kỹ thuật được xử lý bằng quả thả bóng. [1]
Nếu bóng hỏng trong khu phạt đền, quy tắc về quả thả bóng có thể khiến thủ môn đội phòng ngự nhận bóng. Nếu bóng ở ngoài khu phạt đền, trọng tài xác định đội đang hoặc sẽ giữ quyền kiểm soát; nếu không xác định được, đội chạm bóng cuối cùng nhận quả thả. Vì thế, vị trí hỏng và quyền kiểm soát dự kiến trước khi dừng trận đều có thể ảnh hưởng đến cách tiếp tục, chứ không chỉ đội đã đá quả bóng cuối cùng. [1]
Sau khi dừng trận, trọng tài cho thay quả bóng bị hỏng bằng một quả phù hợp rồi tổ chức khởi động lại. Cầu thủ không tự quyết định đội nào nhận bóng hay tự ném bóng trở lại sân; trọng tài điều khiển quả thả bóng. Nếu bóng chỉ mềm hơn nhưng chưa bị hỏng đến mức không thể sử dụng, trọng tài đánh giá tình trạng thực tế và có thể cho tiếp tục cho đến thời điểm thích hợp để thay, miễn là an toàn và tuân thủ luật.
Bóng hỏng trong lúc thực hiện quả khởi động lại
Nếu bóng hỏng ngay trong quả giao bóng, phát bóng lên, phạt góc, đá phạt, phạt đền hoặc ném biên, quả khởi động lại đó được thực hiện lại. Đây là điểm khác với bóng hỏng giữa một pha bóng đang diễn ra, vốn được tiếp tục bằng quả thả bóng. Quả đá ban đầu chưa thể tạo ra diễn biến chơi bóng bình thường nếu bóng không còn phù hợp; vì vậy trọng tài cho thực hiện lại đúng loại quả khởi động lại đã được trao. [1]
Ví dụ, nếu bóng nứt ngay khi cầu thủ đá phạt và chưa có một pha bóng tiếp theo, trọng tài dừng trận, đổi bóng rồi cho đá phạt lại. Tương tự, bóng bị xì trong cú ném biên khiến quả ném được thực hiện lại. Đội thực hiện không mất quyền chỉ vì quả bóng bị lỗi, và đội đối phương cũng không được hưởng quả thả bóng như khi bóng hỏng trong lúc bóng đang sống.
Điều quan trọng là xác định bóng hỏng trong hành động khởi động lại hay sau khi bóng đã vào cuộc và trận đấu tiếp diễn. Nếu bóng đã được đá và di chuyển rõ ràng rồi sau đó bị hỏng trong pha bóng, trọng tài áp dụng quy tắc bóng hỏng khi đang trong cuộc: dừng và thả bóng. Nếu bóng hỏng trước khi quả đá được hoàn tất theo luật, quả khởi động lại ban đầu được thực hiện lại. [1]
Trường hợp riêng của phạt đền và loạt sút luân lưu
Quả phạt đền và loạt sút luân lưu có quy định riêng cho bóng hỏng khi đang bay về phía trước. Nếu bóng hỏng sau cú đá nhưng trước khi chạm một cầu thủ khác, cột dọc hoặc xà ngang, quả phạt đền được thực hiện lại. Quy tắc cũng áp dụng trong loạt sút luân lưu. Vì vậy, nếu bóng xì giữa đường bay trước khi chạm vật khác, không tính kết quả như cú sút đã hoàn tất; trọng tài đổi bóng và cho đá lại. [1]
Nếu bóng chỉ hỏng sau khi đã chạm thủ môn, một cầu thủ khác hoặc khung thành, sự kiện đã vượt qua điều kiện “trước khi chạm”. Trọng tài xác định diễn biến sau đó theo luật của quả phạt đền hoặc loạt sút: bóng có đi vào lưới, bật trở lại sân, hoặc đã ra ngoài hay không. Không nên áp dụng tự động quyết định đá lại chỉ vì bóng hỏng ở cuối pha bóng; thời điểm bóng hỏng so với lần chạm đầu tiên là chi tiết quyết định.
Phân biệt này có ý nghĩa trong tình huống bóng chạm thủ môn rồi mới nứt hoặc xì. Nếu cú đá đã chạm thủ môn trước khi bóng hỏng, không còn thuộc trường hợp bóng hỏng khi đang tiến về phía trước mà chưa chạm ai. Trọng tài đánh giá kết quả của cú đá theo trình tự các lần chạm, vị trí bóng và quy tắc tương ứng. Người xem nên chú ý xem bóng đã chạm cầu thủ hoặc khung thành trước khi hỏng hay chưa.
Ai được đổi bóng và làm sao tránh nhầm quyết định?
Bóng chỉ được thay trong trận đấu khi có sự cho phép của trọng tài. Các quả bóng dự phòng đạt yêu cầu có thể được đặt quanh sân, nhưng việc sử dụng chúng chịu sự kiểm soát của trọng tài. Cầu thủ có thể báo bóng bị hỏng hoặc chỉ ra vấn đề về áp suất, nhưng không tự thay bóng và tiếp tục thi đấu nếu chưa được phép. Điều này giúp bảo đảm hai đội cùng chơi với bóng đạt tiêu chuẩn và tránh thay đổi vật thi đấu tùy tiện. [1]
Để đọc quyết định, hãy xác định bốn chi tiết: bóng đang trong cuộc hay đang được khởi động lại; bóng hỏng trước hay sau khi vào cuộc; đây có phải quả phạt đền hoặc loạt sút luân lưu không; và bóng đã chạm cầu thủ hoặc khung thành trước khi hỏng chưa. Cách kiểm tra theo thứ tự này thường giải thích vì sao trọng tài cho thả bóng, thực hiện lại quả đá hoặc tiếp tục xử lý cú sút.
Khi theo dõi các trận bóng đá trực tiếp trên KLIVE, một pha bóng dừng bất ngờ không nhất thiết là do lỗi cầu thủ. Nếu trọng tài ra hiệu bóng hỏng, hãy nhìn vào trạng thái bóng trước khi sự cố xảy ra và loại quả khởi động lại vừa được thực hiện. Khám phá các trận bóng đá trực tiếp cùng KLIVE
Nguồn tham khảo
Câu hỏi thường gặp
Bóng vỡ khi đang được chuyền thì khởi động lại bằng gì?
Trọng tài dừng trận, thay bóng và thả bóng theo vị trí và đội nhận được quy định trong Law 8.
Bóng hỏng ngay trong quả đá phạt thì sao?
Quả đá phạt được thực hiện lại sau khi thay bóng.
Bóng hỏng trong cú sút phạt đền thì luôn đá lại không?
Không. Đá lại nếu bóng hỏng khi đang đi về phía trước trước khi chạm cầu thủ khác hoặc khung thành; thời điểm chạm quyết định cách xử lý.
Đội có thể tự lấy bóng dự phòng và thay không?
Không. Bóng không được đổi trong trận nếu chưa có sự cho phép của trọng tài.
Bóng hỏng sau khi chạm thủ môn thì quyết định thế nào?
Không tự động đá lại theo ngoại lệ bóng hỏng trước lần chạm đầu tiên; trọng tài xử lý theo diễn biến và luật của quả phạt đền hoặc luân lưu.